In Friesland is tussen Sneek en Leeuwarden een ommetje rond de slotgracht van Park Jongemastate in Raerd te vinden. Dit eenvoudige ommetje gaat via een halfverhard pad van gebroken schelpen rond de plek waar al in 1461 het Jongema Huys stond. Later werd een verdedigbare woontoren gebouwd, een zogenaamde stins.

De laatste bewoner was burgemeester Hobbe Baerd van Slooten, na zijn vertrek werd de stins in 1912 afgebroken. Het park werd geschonken aan de Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente van Rauwerd, om zo gebruikt te worden als een wandelpark voor de bevolking. In 1931 kreeg It Fryske Gea het park in erfpacht en later in eigendom. Daardoor is Park Jongemastate één van de oudste gebieden van It Fryske Gea.

In de Leeuwarder Courant van mei 2 mei 1912 werd aangekondigd dat de burgemeester na zijn aftreden naar Zwolle zou verhuizen. Hij stond het slot met park af aan de Nederlands Hervormde Kerk voor de tijd van 25 jaar, zodat er een publiek park van kon worden gemaakt. Het huis moest worden afgebroken, maar het poortgebouw moest behouden blijven. Op 8 mei 1912 werden er twee voorwaarden gesteld aan het park: "1. Het terrein zal nooit mogen dienen als plaats van meetings, van welken aard ook; 2. na zondsondergang en 's Zondags tijdens de godsdienstoefening moet de poort gesloten zijn." Ook wilde de familie de mogelijkheid hebben om het park de eerste 50 jaar na de schenking het park nog terug te kunnen kopen. Dat laatste is uiteindelijk niet gebeurd waardoor het park nog steeds publiek toegankelijk is.

Park Jongemastate is ook bekend onder een andere naam, die is ontstaan omdat de omgeving van Raerd een open landschap heeft met veel weilanden. Op deze plek staan juist opvallend veel bomen bij elkaar waardoor het de naam het Raerder Bosk (het bos bij Rauwerd) kreeg.

Het poortgebouw werd in 1603 gebouwd en heeft tegenwoordig een beschermde status als rijksmonument. Waarschijnlijk zijn de stenen van het poortgebouw ouder. Wanneer je naar het poortgebouw kijkt zie je dat in de onderste helft van het gebouw veel grotere stenen zijn gebruikt dan in het bovenste deel. Waarschijnlijk zijn dit zogenaamde kloostermoppen die afkomstig zijn van het Jongema Huys dat in 1515 werd verwoest door het leger van Grutte Pier. Het poortgebouw was ook in gebruik als duiventil. Duiven werden gehouden voor de vruchtbare mest die in de moestuin werd gebruikt, maar ook om op te eten. Vanaf onze route zijn ze niet te zien, maar in de achterkant van het poortgebouw zitten 14 gaten, waar de duiven in- en uit konden vliegen. Deze gaten noemt men ook wel gibbengaten, Gibben waren namelijk kleine duiven.

Ook bijzonder om te vermelden: net voordat je bij de slotgracht komt zie je links een oude dienstwoning staan die rond 1840 werd gebouwd. Hier woonden de tuinman en de koetsier, allebei in hun eigen helft van het huis. Toen in 1931 It Fryske Gea het park in erfpacht kreeg moest er ook in het onderhoud van het park worden voorzien. Vanaf 1932 woonde parkopzichter Kleis Piers van der Zee met zijn vrouw in de rechter helft van de dienstwoning. De parkopzichter opende 's morgens de poort en sloot deze 's avonds weer af. Ook moesten bezoekers in die tijd een dubbeltje betalen om van het park te mogen genieten.

Bijzonder aan Kleis Piers van der Zee was dat hij bekend stond als de man met het houten been. Kleis had in april 1932 een ongeluk gehad met paard en wagen, waardoor zijn been moest worden geamputeerd. Kleis maakte vanwege het houten been gebruik van een soort rolstoel, met één wiel voor en twee wielen achter. Als toezichthouder wist hij zich met de rolstoel goed te redden in het park. Op foto's uit die tijd is te zien dat de poort geheel open stond, waardoor hij met zijn rolstoel ook binnen de slotgracht goed kon bewegen. De deur die tegenwoordig in het poortgebouw zit heeft helaas een hoge "kozijndrempel", waardoor het terrein binnen de slotgracht niet meer rolstoeltoegankelijk is. Stiekem hopen we dat iemand dit leest en denkt: laten we de poort aanpassen en het oude rolstoeltoegankelijke park opnieuw volledig rolstoeltoegankelijk maken.

We hebben dankbaar gebruik gemaakt van het artikel in de Raerder Doarpskrante van november 2018. Wil je meer lezen over de bijzondere geschiedenis van Park Jongemastate én meer te weten komen over Kleis Piers van der Zee? Via deze link kom je bij het pdf bestand van de Raerder Dorpskrante.